W celu świadczenia usług na najwyższym poziomie stosujemy pliki cookies. Korzystanie z serwisu lublin.eu oznacza, że będą one zamieszczane w Twoim urządzeniu. W każdym momencie możesz dokonać zmiany ustawień Twojej przeglądarki. Więcej informacji znajdziesz w Polityce prywatności.Zamknij

Drukuj stronę do PDF Biblioteka Międzywydziałowa UMCS (1963-1967)

architektura inż. arch. Tadeusz Witkowski, Miastoprojekt Lublin
konstrukcja inż. Marian Jankowski i inż. Stanisław Matyjaszewski
instalacje sanitarne inż. Czesław Chodorowski
instalacje elektryczne inż. Kazimierz Tomankiewicz
projekt wnętrz plastyk Juliusz Kłeczek i inż. arch. Tadeusz Witkowski
realizacja Lubelskie Przedsiębiorstwo Budownictwa Miejskiego
kierownik budowy bud. Wojciech Bartoszewski
inspektor nadzoru inż. Wiktor Dziomko

Tadeusz Witkowski przyswoił sobie wiedze z zakresu nowoczesnego budownictwa bibliotecznego. Wiedzę czerpał z rozwiązań amerykańskich w zakresie konstrukcji i urządzeń magazynów, klimatyzacji, nowoczesnego oświetlenia, właściwego rozplanowania przestrzennego i wielu innych specjalistycznych nowoczesnych trendów. (Planowanie gmachu Biblioteki uniwersyteckiej – streszczenie dyskusji bibliotekarzy, architektów i inżynierów pod red. John E. Burchard, Charles W. david i Julien P. Boyd przy pomocy Le Roy C. Marritt. Prinston. New Jersey Prinston Iniversity Press 1949)

Rozległe znajomości i korespondencja pozwalały Witkowskiemu na poznawanie najnowszych pozycji z zakresu architektury i budownictwa. Szczególnie interesowały go nowoczesne formy architektoniczne stosowane w budowie obiektów użyteczności publicznej.

Projekt techniczny opracowany został 28 lipca 1961 roku. Była to praca nr 56 która nadawała sie do nagrody III stopnia – opinia prof. Z. karpinskiego z 25 lipca 1968 roku.

Biblioteka Międzyuczelniana miała zaspokoić potrzeby naukowe i dydaktyczne pięciu wyższych zakładów naukowych Lublina. Organizacje ogólną biblioteki oraz autonomiczne działy pracy poszczególnych uczelni wg ich specyfiki precuzował Statut Biblioteki Międzyuczelnianej. Pod względem administracyjnym, technicznym budynek stanowi całość.

Lokalizacja, sytuacja i koncepcja urbanistyczna

Lokalizacja biblioteki została przesądzona w nowo budującej się dzielnicy uniwersyteckiej Lublina, usytuowanej na zapleczu głównej arterii wjazdowej dla miasta od strony Warszawy, jaką jest Aleja Racławicka. Blisko 70- hektarowy kompleks dzielnicy uniwersyteckiej, ograniczony ulicami Nowotki i Głęboką od południa i od północy oraz w kierunku wschód – zachód sięgający ulicy Akademickiej – jest dostatecznie odsunięty od głównej arterii wypadowej, a nie sprecyzowana jeszcze ostatnia arteria komunikacji międzydzielnicowej przetnie nieszkodliwie teren dzielnicy, w innym poziomie, nie rozdzielając zasadniczo zespolonej funkcji dzielnicy uniwersyteckiej.

Autor omawianej biblioteki jest jednym z dwóch architektów opracowujących od roku 1948 w ramach Miastoprojektu-Lublin, poszczególne obiekty uniwersyteckie. Działka biblioteczna o powierzchni 11 000 m2 usytuowana jest przy ulicy Nowotki, która stanowi główny dojazd do dzielnicy od strony miasta. Na północnym zapleczu działki przy ulicy Weteranów znajdują się indywidualne domy w niskiej zabudowie półzwartej z dużymi dobrze utrzymanymi ogrodami.

Od strony zachodniej działkę biblioteczną osłonią domy profesorów usytuowane przy ulicy Sowińskiego, prowadzącej do dzielnicy mieszkaniowej LSM. Biblioteka usytuowana jest przy trasie łączącej domy akademickie z poszczególnymi zakładami naukowymi Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej i Wyższej Szkoły Rolniczej. Działka ma formę trapezu o dłuższym boku 175 m z wystawą południową wzdłuż ulicy Nowotki i głębokością od 22 do 105 metrów. Teren ma lekki spadek ku zachodowi wzdłuż ulicy Nowotki i niewielkie pochylenie ku południowi. Szczupłość działki, jej niekorzystna forma orientacja wobec stron świata oraz konieczność zostawienia rezerwy na organiczną rozbudowę biblioteki w przyszłości podyktowały opisywaną koncepcje urbanistyczną. Ministerstwo Szkolnictwa Wyższego doceniając trudność zadania i chcąc uzyskać najlepsze rozwiązanie zleciło w roku 1959 wykonanie projektów koncepcyjnych trzem biurom projektowym: Miastoprojekt- Specjalistyczne w Warszawie, Miastoprojekt-Łódź, Miastoprojekt-Lublin jako biuru prowadzącemu dzielnicę uniwersytecką od początku. Po dwu etapach eliminacji został wybrany do realizacji projekt lubelski jako najbardziej nowoczesny, harmonizujący z całą dzielnicą uniwersytecką ( w owym czasie już daleko zaawansowaną) oraz ekonomiczny przez swoją postępowość realizacyjną. Chcąc uzyskać odpowiednią zwartość obiektu, mały procent zabudowy szczupłej działki, rezerwę terenu na przyszłą rozbudowę, dobre naświetlenie obiektu oraz izolacje akustyczną czytelni od przyległego wjazdu do dzielnicy- zaprojektowano następujący układ brył budynku.

Od południa przy znacznym cofnięciu od linii regulacyjnej ulicy Nowotki ustawiono blok główny, obejmujący wejście główne czytelnika, wejście bibliotekarza i książki ze wszystkimi usługami w dwóch kondygnacjach nadziemnych (wysoki parter i I piętro) i jednej kondygnacji przyziemnej (niski parter), nad tym 5 kondygnacji magazynu książki. Dwie czytelnie zbiorowe, czytelnie profesorów oraz czytelnie indywidualne umieszczono w jednopiętrowym bloku ogrodowym ustawionym prostopadle do głównego bloku biblioteki, uzyskując w ten sposób oświetlenie czytelni wschód-zachód, połączenie czytelni z ogrodem izolacyjnym i dopływ świeżego powietrza od strony sztucznej sadzawki z fontanną. Między parterem a piętrem znajduje się bufet dla niezłożonych posiłków i palarnia z widokiem na holl główny. Ten układ brył dzięki swojej zwartości pozwolił na wydatne skrócenie komunikacji czytelnika, bibliotekarza i książki. Umieszczenie magazynów nad usługami i czytelnią, daje największe bezpieczeństwo książce, preferuje jednocześnie pionowy ruch książki wykluczając zupełnie przy tej skali biblioteki (1 400 000 woluminów) potrzebę transportów poziomych. Pozostawiona w rezerwie duża część działki od strony zachodniej pozwala na przyszłą rozbudowę organiczną biblioteki rzędu 10-15 tys. m3, tj. około 4000m2 powierzchni użytkowej, w tym około 450 000 voluminów, pojemności magazynów dodatkowo. Procent zabudowy działki wynosi około 17 %.

Układ funkcjonalny budynku

Bibliotekę zaczyna się projektować od regału na książki, którego pochodną jest moduł magazynowy. Międzynarodowy standard dwustronnej półki wymiennej wynosi 50 x 100 cm dając przejście między regałami 80 cm i otrzymany moduł magazynowy 1.00 x 1.3 m. Wielokrotność tego modułu daje moduł biblioteczny, dyktujący siatkę słupów konstrukcyjnych. Dla uzyskania wielko przestrzennego wnętrza, zapewniający giętkość rzutu i wymienność (doctrine of flexibility) przyjęto siatkę słupów 6.50 x 7.00 m.

Przez westybul z przylegającą doń szatnią na 400 osób wchodzi czytelnik przez turnikiet do dużego hallu, na pierwszym planie za ladą wypożyczalni siedzi dyżurny bibliotekarz. Hall obejmuje salę wystawową, wystawę nabytków, katalogi, wypożyczalnię i przejście do czytelni matematyczno-przyrodniczej dla 76 osób przy stolikach 2-osobowych. We wschodniej części hallu znajduje się przejście do czytelni czasopism, która na swoim zapleczu posiada pomieszczenia do opracowania czasopism. W przedłużeniu czytelni matematyczno-przyrodniczej znajduje się czytelnia profesorów z 12 miejscami przy stolikach indywidualnych. W sąsiedztwie tych dwu czytelni znajduje się pokój czytelników oraz 2 pokoje czytelni indywidualnych dla magistrantów i doktorantów. W tym rejonie na półpiętrze mamy jeszcze 3 pokoiki o podobnym przeznaczeniu.

W parterze obok sali wystaw znajduje się sala odczytowa na 100 osób z kabiną kinową. Sanitaria rozmieszczone są w trzech punktach na parterze i dwu na piętrze przy największych zgrupowaniach czytelników. We wschodniej części bloku głównego zlokalizowano wejście książki (poczta, dziennik podawczy) i bibliotekarza.

Dwa komplety pionów dźwigowych z klatkami schodowymi awaryjnymi służą: wschodni dla wpływu poczty i książki (przez opracowanie do magazynu) i północny dla udostępniania książki czytelnikowi w czytelniach czy w wypożyczalni i zwrotów.

Przewidziano trzy typy dźwigów: a) towarowo-osobowy o nośności 500 kg dla ruchu osobowego i obsługi z wózkami do książek, b) dźwig potrawowy o nośności 100 kg do transportu książek bez obsługi z dyspozycją z parteru i pierwszego pietra oraz c) specjalny dźwig uchylny o nośności 10 kg do przesyłania indywidualnych książek czy zamówień z automatycznym wyładowaniem na poszczególnych piętrach.

Przestrzenną półkolistą klatką schodową czytelnik dostaje się na pierwsze piętro do czytelni humanistycznej dla 142 osób, usytuowanej nad parterową czytelnią matematyczno-przyrodniczą. Obie czytelnie oprócz opisanego dostępu główną klatką mają wewnętrzne połączenie małą specjalną klatką dla korzystania z encyklopedii tych dwóch dużych czytelni. W bloku głównym biblioteki na pierwszym piętrze znajdują się czytelnie zbiorów specjalnych z podręcznymi magazynami, sala zbiorów ikonograficznych, pokoje zbiorów muzycznych, pokoje głośnej nauki, wypożyczalnia międzybiblioteczna, dalekopisy, itp. We wschodniej części głównego bloku mieści się administracja i opracowanie książki. Administracja ma łatwy dostęp kontrolny do części czytelnika oraz w drugim kierunku do działu opracowania książki. Opracowanie książki ma bezpośrednie połączenie dźwigiem z introligatornią, wpływem książki i magazynem już opracowanej książki, skąd trafia ona na drugi pion windowy udostępniania książki czytelnikowi.

W północno-wschodniej części głównego bloku znajduje się podjazd do stacji transformatorowej, awaryjne wyjście do klatki schodowej północnej, zapewniającej centralne połączenie ze wszystkimi magazynami książek oraz umożliwiającej szybką ewakuację. Przy tym podjeździe znajduje się wejście do warsztatów usługowych, jak odkażalnia książek, pracownia mikrofilmowa, drukarnia i introligatornia. Obok – dla pracowników zaprojektowano natryski, szatnię i pokoje higieniczne dla kobiet. W pozostałej części niskiego parteru znajdują się wymienniki c.o. , 2 wentylatornie, magazyn cymelii oraz transformator i podręczne magazyny intendenta gmachu. Magazyny książek w 5 kondygnacjach podzielone są ścianami ogniowymi i dają się dowolnie wyłączyć dla poszczególnych uczelni. Magazyn starodruków i rękopisów w zachodniej części budynku, dostępny klatką zachodnią od strony zbiorów specjalnych, umożliwia prace czytelnika bezpośrednio w magazynie pod kontrolą pracowników. Działu Zbiorów Specjalnych.

Każde piętro magazynu książek ma swoje sanitaria. Ponieważ praca magazynierów trwa 10 godzin, przyjęto system skromnego oświetlenia dziennego szczelinowymi oknami, które od strony słonecznej będą oszklone specjalnym szkłem pochłaniającym szkodliwe promienie słoneczne.

Konstrukcja i metoda realizacji

Blok główny posiada w sumie 8 kondygnacji, z czego 3 dolne konstrukcji szkieletowej żelbetowej mokrej i 5 kondygnacji magazynów konstrukcji prefabrykowanej stalowo-żelbetowej. Wypełnienie szkieletu w suterenach – cegła ceramiczna pełna, wyżej dziurawka i belit. Konstrukcja magazynu książek (15 000 m3) posiada trzy drobnowymiarowe elementy prefabrykowane, jak słupy stalowe, płyty stropowe żelbetowe 200 x 260 cm – (10 cm grubości) krzyżowo zbrojone oraz bloki ścienne belitowe o wymiarach 210 x 50 cm x 38 cm grubości. Płyty stropowe wspierają się rogami na blaszanych głowicach słupów stalowych na których równocześnie jest zawieszona część regałów książkowych. Stropy niskich kondygnacji magazynowych mają gładkie sufity ( bez podciągów) ze względu na podwieszenie instalacji wentylacyjnej.

Połączone płyty stropowe magazynów pracują jako przepony, a między słupami stalowymi przewidziano w miarę konieczności wiatrownice. Poddasze kontrolne dach jednospadowy z prefabrykowanych płyt żelbetowych na ściankach z dziurawki kryty 3-krotnie papą na lepiku. Blok czytelni i łącznika jednopiętrowy w konstrukcji szkieletowej mokrej z wypełnieniem dziurawka ceramiczną. Stropodach wentylowany z izolacją termiczną. Stropy nad niskim parterem, zawierającym usługi techniczne budynku o skomplikowanych instalacjach wykonano jako Ackermann bez wystających podciągów. Stropy nad wysokim parterem żelbetowe wylane z podwieszonym sufitem dla ukrycia wentylacji i instalacji elektrycznych. Sufity wytłumione akustycznie. Duże płaszczyzny sufitów rastrowych dla oświetlenia jarzeniowego. Nad I piętrem jako podstawa 5-kondygnacji magazynu książek mokra płyta żelbetowa 25 cm grubości krzyżowo zbrojona w obramowaniu rygli ze wspornikowym przewieszeniem przy ścianach zewnętrznych. Klatki schodowe żelbetowe mokre w obudowie ścian żelbetowych, oddylatowanych od konstrukcji reszty budynku.

Szachty dźwigowe samodzielne dylatowane zarówno od klatek schodowych jak i od słupów i płyt stropowych. Grunt budowlany (less zbity) zabezpieczony przeciw podciekaniem przez swoje wysokie położenie. Stropy fundamentowe indywidualne pod słupami, parami łączone. Blok główny (80 m długi) jest raz zdylatowany i odcięty od łącznika.

Wykończenie

Ze względu na specjalne wymagania biblioteki, konstrukcje żelbetową budynku oraz duże ilości okien izolacje zasadniczych pomieszczeń zaprojektowano przy opracowaniu dwu elementów: a) izolacji wytłumiającej sufitów wysokiego parteru i pierwszego pietra oraz pomieszczeń z usługami technicznymi w niskim parterze oraz B) izolacji wytłumiającej ścian.

Stropy niezależnie od normalnych warstw tłumiących na sufitach mają naklejone 5-centymetrowe płyty ze szkła piankowego ze zdarta fabrycznie glazurą, a dołem w poziomie zawieszenia rastrów, jako obramowanie pól rastrowych, płytki perforowane „Alpex” na łatach drewnianych. Na stropach nad niskim parterem sufity są wyłożone bezpośrednio 50-milimetrowymi płytami ze szkła piankowego. Ściany izolowane są matami, matami z waty szklanej 50mm, miedzy łatami, na tym tkanina jutowa i listewki z brzozy jasno woskowanej na półmat mocowane w odstępach o profilu rozbijającym fale głosowe. Stropy pokojów muzycznych posiadają oprócz szkła piankowego na sufitach jeszcze warstwę tkaniny jutowej, na której przymocowane są miękkie płytki „Alpex” perforowane. Ściany tych pomieszczeń mają zamiast listewek wykładzinę z płytek perforowanych „Alpex”.

Ściany dźwigów i klatek schodowych są wytłumione podobnie jak ściany listwowanych. Niezależnie od tego zamówiono dźwigi cichobieżne. Podłogi w pomieszczeniach o dużym ruchu z klepki jesionowej i dębowej na lepiku, w innych pomieszczeniach płytki PCV w kolorach szarym do czarnego. W westybulu, szatni i sanitariach terrakota irysek w kolorach ciemnych dzielona w duże prostokąty jasnym iryskiem. Schody żelbetowe wewnętrzne wyłożone z lastrikiem szlifowanym. Schody półkoliste wyłożone marmurem Sławniowce (Dolny Śląsk). Na schodach przewiduje się ułożenie chodników wytłumiających. Podłogi w magazynie książek z płytek PCV. Okna w zasadzie jako okna zespolone o profilach typowych, sosnowe. W pomieszczeniach I piętra i w czytelniach okna sosnowe specjalne typu „TW”. Duże kwatery nieruchome szklone klejonym szkłem kopertowym „Villaplex”, wywietrzniki otwierane na osiach poziomych i pionowych szklone jak wyżej. Okna parteru bloku głównego i okno zachodnie w łączniku w konstrukcji stalowej, szklone „Villaplexem”. Górne kwatery jako wywietrzniki otwierane na osiach poziomych. Parapety okien stalowych blaszane, żaluzjowe. Drzwi w zasadzie sosnowe, typowe. W części reprezentacyjnej jesionowe jasno na półmat woskowane. Elewacje z zaprawy szlachetnej gruboziarnistej i drobnoziarnistej cyklinowanej. Cokoły z mytego lastrika. Okładzina kamienna rwana –bloku wejścia głównego z wapienia „Babia Dolina”.

Instalacje:

  1. centralne ogrzewanie z kotłowni z dalaczynnej
  2. wentylacja z podgrzewaniem i nawilgoceniem powietrza w pomieszczeniach publicznego użytku i w magazynie książek .
  3. tzw. „klimatyzacja zimowa”.
  4. pełna klimatyzacja w cymeliach. W pozostałych pomieszczeniach wentylacja mechaniczna. W sanitariach wentylacja wyciągowa samoczynna.
  5. instalacja ciepłej wody dla sanitariów
  6. instalacja wod. -kanal. Z przyłączeniem do sieci miejskiej. Dachy i teren do burzowca.
  7. w magazynach książki gaśnice proszkowe.

W cymeliach instalacja przeciwogniowa CO2. W pozostałych partiach budynku hydranty. Przy klatce schodowej północnej na zewnątrz pion hydrantowy „suchy”

 

Autor  - Halina Danczowska

Literatura - Danczowska H., Architekt T. Witkowski. Kalendarium życia i twórczości 1904–1986, Lublin 2009.

Zdjęcia: J. Dudzik oraz udostępnione ze zbiorów Tadeusza Witkowskiego przez p. Halinę Danczowską.

Warning: mkdir(): No such file or directory in /var/www/edito/lib/EditoError.php on line 358 Warning: chmod(): No such file or directory in /var/www/edito/lib/EditoError.php on line 359 Warning: fopen(gfx/_logs/error_01_d41d8cd98f00b204e9800998ecf8427e.xml): failed to open stream: No such file or directory in /var/www/edito/lib/EditoError.php on line 380 Warning: mkdir(): No such file or directory in /var/www/edito/lib/EditoError.php on line 358 Warning: chmod(): No such file or directory in /var/www/edito/lib/EditoError.php on line 359 Warning: fopen(gfx/_logs/error_01_d41d8cd98f00b204e9800998ecf8427e.xml): failed to open stream: No such file or directory in /var/www/edito/lib/EditoError.php on line 380